Τα Φεστιβάλ Φωτογραφίας ως μοχλός περιφερειακής ανάπτυξης 22.12.2016

  • Blog Header Image

Παρατηρώντας τα φωτογραφικά φεστιβάλ και τις διοργανώσεις στον ελληνικό χώρο, μου γεννήθηκαν κάποιες ιδέες και παρατηρήσεις για το πώς μπορούν να εξελιχθούν και να αποτελέσουν μοχλό περιφερειακής ανάπτυξης. Οι ευκαιρίες για την ενίσχυση του πολιτιστικού τουρισμού για τις περιφερειακές πόλεις είναι πολλές, φτάνει τα κατανοηθούν και να αξιοποιηθούν από τους διοικούντες της κάθε διοργάνωσης. Σημαντικά στοιχεία που μπορούν να συντελέσουν σε αυτό είναι: η κατανόηση του διεθνούς ανταγωνιστικού πεδίου, οι έρευνες κοινού, μια σωστά δομημένη μακροπρόθεσμη στρατηγική, ένα σαφές όραμα στο οποίο πρέπει να ακολουθήσει και να έχει ως οδηγό κάθε διοργάνωση και τέλος η οικονομική αυτάρκεια και η βιωσιμότητα.

Στην Ελλάδα διοργανώνονται συνολικά 7 φεστιβάλ φωτογραφίας (αν θεωρήσουμε ως φεστιβάλ, με την έννοια της φωτογραφικής γιορτής και κάποιες φωτογραφικές δράσεις, με λιγοστές εκθέσεις και εκδηλώσεις καθώς και με χρονική ασυνέπεια στην διοργάνωση τους). Αξιοσημείωτο παράδειγμα 1ης διοργάνωσης αποτελεί το φεστιβάλ του Ρεθύμνου (Medphoto), το οποίο κατόρθωσε να τραβήξει τα βλέμματα της δημοσιότητας και το ενδιαφέρον του φωτογραφικού κόσμου της Ελλάδας. Τα παλαιότερα φεστιβάλ φωτογραφίας  στην Ελλάδα, τα οποία διοργανώνονται μέχρι και σήμερα, είναι φυσικά το Athens Photo Festival (30 χρόνια), ένα από τα πέντε παλαιότερα στον κόσμο, οι φωτογραφικές συναντήσεις Κυθήρων (από το 2002) και το Photometria (Ιωάννινα) με 8 κατά σειρά χρόνια σημαντικής παρουσίας. Αξιόλογα - παλαιότερα φεστιβάλ, τα οποία δεν διοργανώνονται πλέον, είναι οι φωτογραφικές συναντήσεις της Σκοπέλου, καθώς και τα Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης (Contrast) και η Φωτοσυγκυρία.

Ο εσωτερικός και διεθνής πολιτιστικός τουρισμός βρίσκονται μεταξύ των κύριων φορέων μετακίνησης τουριστών. Τα οφέλη τους θα πρέπει να κατανοούνται, αφενός από τα μέλη της τοπικής κοινωνίας και τους φορείς ως ευκαιρία βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, και αφετέρου από τους επισκέπτες ως ευκαιρία για μια αξιόλογη πολιτιστική εμπειρία, πλούσια σε περιεχόμενο με ενδιαφέρουσες δράσεις και εκθέσεις. Η στόχευση στον πολιτιστικό τουρισμό, ο οποίος συνδυάζει αναψυχή και ευκαιρία για μια βιωματική φωτογραφική εμπειρία, αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο εγχείρημα για τις περιφερειακές πόλεις της Ελλάδας. Απαιτείται η αξιοποίηση όλων των μέσων για την οικονομική ανάπτυξη των πόλεων των διοργανώσεων, μέσω του πολιτιστικού τουρισμού ώστε να καταστήσουν τον τόπο διεξαγωγής τους, σημαντικό φωτογραφικό προορισμό.

Ένα βασικό μέλημα των διοργανωτών θα πρέπει να είναι η κατανόηση της ταυτότητας και ο καθορισμός της στρατηγικής του εκάστοτε οργανισμού, η οποία θα πρέπει να ακολουθείται για την επίτευξη των στόχων ενός άρτιου φωτογραφικού φεστιβάλ. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με έρευνα και ανοικτές συζητήσεις ώστε να υπάρξει ένας διάλογος με το κοινό και να διορθώνονται τυχόν παραλήψεις και σφάλματα. Η γνώση, η ανάλυση και η σύγκριση παραδειγμάτων φωτογραφικών φεστιβάλ, τα οποία λαμβάνουν χώρα σε Ευρωπαϊκές πόλεις,  μας βοηθούν να αντιληφθούμε ποια είναι τα βασικά εργαλεία εφαρμογής, τα οποία δίνουν αναπτυξιακή δυναμική και κατ επέκταση επιτυχημένες διοργανώσεις. Πρωταρχικός σκοπός των διοργανωτών θα πρέπει να είναι η ανάδειξη  της φωτογραφικής δημιουργίας και η ενίσχυση του τόπου και όχι λόγοι πολιτικοί όπως η ενίσχυση των δημοσίων σχέσεων τους.

Η ελλιπής κρατική υποστήριξη σε συνδυασμό με την προχειρότητα και την έλλειψη εμπειρίας επιφέρει υποβάθμιση της ποιότητας των φωτογραφικών φεστιβάλ και συναφών εκδηλώσεων. Η εμπειρία ορισμένων φεστιβάλ των οποίων ο προϋπολογισμός στηριζόταν  αποκλειστικά σε κάποιους δήμους, έχει αποδειχτεί ότι δεν μακροημέρευσαν. Το κάθε φεστιβάλ θα πρέπει να προσαρμόσει τον προϋπολογισμό του στις δύσκολες οικονομικές συνθήκες χωρίς όμως να επηρεάσει την ποιοτική εξέλιξη του. Εναλλακτικοί τρόποι χρηματοδότησης και οικονομικής ενίσχυσης μπορούν να είναι, δωρεές από σημαντικά ιδρύματα, η δημιουργία e-shop, η αναζήτηση βοήθειας στην σύνταξη μιας σωστής χορηγικής  πρότασης και εκπροσώπηση σε πιθανούς χορηγούς. Τέλος υπάρχει η δυνατότητα αξιοποίησης Ευρωπαϊκών προγραμμάτων όπως το Creative Europe, καθώς και η συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά δίκτυα φωτογραφικών φεστιβάλ, τα οποία βοηθούν στην εξωστρέφεια και την ανάπτυξη συνεργασιών με το εξωτερικό, γεγονός σημαντικό για μελλοντικούς μεγάλους χορηγούς.

Ένα ξεκάθαρο όραμα για το μέλλον ενός φεστιβάλ φωτογραφίας είναι εξίσου σημαντικό με όσα αναφέραμε πιο πάνω. Η έλλειψη φαντασίας και στρατηγικού σχεδιασμού μεταφράζεται ως έλλειψη οράματος. Οι υπεύθυνοι διαχειριστές φωτογραφικών φεστιβάλ οφείλουν να προσπαθούν να συνεργάζονται με οργανισμούς εντός αλλά κυρίως εκτός Ελλάδος, και να μην προσκολλούνται στην συνήθη Ελληνική εσωστρέφεια.

(1η δημοσίευση Περιοδικό Φωτογράφος, τεύχος Νο 246, Ιανουάριος - Φεβρουάριος 2017)